Откъс от Предсказанието на Пророчицата
Brot úr Völuspá á búlgörsku

1. Hlj??s bi? ek
allar kindir,
meiri ok minni
m?gu Heimdallar.
Vildu at ek, Valf??r,
vel fyr telja
forn spj?ll fira,
?au er fremst um man.
1. Hlj??s bi? ?g
allar kindir,
meiri og minni
m?gu Heimdalar.
Vildu a? ?g, Valf??ur,
vel fyr telja
forn spj?ll f?ra,
?au er fremst um man.
1. Ñëóøàéòå* âñè÷êè ðîäîâå,
íà Õåéìäàëóð*
ìàëêè è ãîëåìè ñèíîâå.*
Òè, íà ïîñå÷åíèòå â áîé Áàùà,*
æåëàåø ñòàðèòå ñêàçàíèÿ
àç ïðàâäèâî äà òè ïðåäàäà,
îíåçè, äåòî ïîìíÿ ãè îùå
îò íà÷àëîòî íà äðåâíîñòòà.

Следваща станца

Õåéìäàëóð (Heimdallr) — íàé-áåëèÿò, íàé-ñâåòëèÿò îò àóñèòå ñïîðåä „Ïîåìà çà Òðèìþð“ (?rymskvi?a, Òðèìñêâèäà). Ñïîðåä îáùîòî ñõâàùàíå Õåéìäàëóð å åäèí îò íàé-ñòàðèòå áîãîâå-àóñè, åäèí îò íàé-ìúäðèòå è ñå êàçâà, ÷å å ñèí åäíîâðåìåííî íà äåâåò ìàéêè.  òàçè âðúçêà ìîæåì äà òúëêóâàìå êåíèíãà (ìåòàôîðè÷íî îïèñàíèå çà ÷îâåê, ïðåäìåò èëè ÿâëåíèå, êîåòî çàäúëæèòåëíî ñå èçïîëçâà â ñêàëäè÷åñêàòà ëèòåðàòóðà) çà Õåéìäàëóð „ñèí íà äåâåò ìàéêè“ èëè „ñèí íà îñåì ìàéêè è åäíà“.  „Çàáëóæäåíèåòî íà Ãèëâè“ (Gylfaginning, Ãèëâàãèíèíã), 25. ãëàâà, Õåéìäàëóð å íàðå÷åí „ñèí íà äåâåò ñåñòðè“ è êàòî äîêàçàòåëñòâî ñå ïðèâåæäàò äâà ðåäà îò ïîåìàòà „Çàêëèíàíèå íà Õåéìäàëóð“ (Heimdalargaldr, Õåéìäàëàðãàëäóð), êúäåòî òîé ñàì ñå íàðè÷à ñèí íà äåâåò ìàéêè è ñèí íà äåâåò ñåñòðè.  ïîåìàòà „Ïðåäñêàçàíèåòî íà Ïðîðî÷èöàòà“ — êðàòêàòà âåðñèÿ (V?lusp? hin skamma) ñå ãîâîðè çà ìîãúù áîã, ðîäåí îò äåâåò æåíè-éîòóíè (âåëèêàíêè) íà êðàÿ íà ñâåòà, à òåõíèòå èìåíà ñà: Ãÿóëï, Ãðåéï, Åéñòëà, Àóíãåéÿ, Óëâðóí, Åéðãÿéâà, Èìäóð, Àòëà, ßóðòíñàêñà (Gj?lp, Greip, Eistla, Angeyja, Ulfr?n, Eyrgjafa, Im?r, Atla, J?rnsaxa). Ñïîðåä äðóãà âåðñèÿ, äåâåòòå ìàéêè íà Õåéìäàëóð ñå èäåíòèôèöèðàò ñ äúùåðèòå íà Àéãèð (?gisd?tur), êîåòî îçíà÷àâà, ÷å Õåéìäàëóð òðÿáâà äà å áèë ðîäåí îò ìîðñêèòå âúëíè. Äúùåðèòå íà Àéãèð ñà Õèìèíãëàéâà, Äóâà, Áëîóäóõõàòòà, Õåâðèíã, Óííóð, Õðüîí, Áèëãÿ, Áàóðà, Êîóëãà (Himingl?va, D?fa, Bl??ughadda, Hefring, Unnur, Hr?nn, Bylgja, B?ra, K?lga).  ñúâðåìåííèÿ èñëàíäñêè è äåâåòòå èìåíà ñå èçïîëçâàò çà ðàçëè÷íè ïî ñèëà è âèä ìîðñêè âúëíè. Êàêòî å âèäíî, èìåíàòà ñúâñåì íå ñúâïàäàò, êàòî âòîðàòà âåðñèÿ å áàçèðàíà íà òâúðäåíèåòî, ÷å äåâåòòå ìàéêè íà Õåéìäàëóð ñà ñåñòðè, òàêà ÷å ñúùåñòâóâàò äâå îòäåëíè òðàäèöèè â Íîðäè÷åñêàòà ìèòîëîãèÿ çà èäåíòèôèöèðàíå íà ìàéêèòå íà Õåéìäàëóð.

Õåéìäàëóð å ñòðàæúò íà áîãîâåòå-àóñè. Òîé èìà çëàòíè çúáè, ïðèòåæàâà åõòÿùèÿ ðîã Ãÿòëàðõîðòí (Gjallarhorn), ñ êîéòî ùå îïîâåñòè íà÷àëîòî íà Ðàãíàðüîê („çàëåçúò íà áîãîâåòå“ èëè Êðàÿò íà Ñâåòà) è òî ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å ùå ãî ÷óÿò âúâ âñè÷êè ñâåòîâå. Íåãîâ å è êîíÿò ñúñ çëàòíà ãðèâà Ãóòëòîõïóð (Gulltoppr). Õåéìäàëóð ïðèòåæàâà ïðîðî÷åñêà äàðáà, îñòðî çðåíèå (âèæäà åäíàêâî äîáðå êàêòî ïðåç äåíÿ, òàêà è ïðåç íîùòà) è çàáåëåæèòåëåí ñëóõ (òîé ÷óâà êàê ðàñòå òðåâàòà íà çåìÿòà, âúëíàòà âúðõó îâöåòå) è áäè çîðêî çà îíåçè çíàöè, êîèòî ïðåäâåùàâàò íà÷àëîòî íà Ðàãíàðüîê, äîêàòî ïèå ìåäîâèíà â ñâîÿ ïàëàò Õèìèíáüîðã (Himinbj?rg), êîéòî ñå íàìèðà òàì, êúäåòî ãîðÿùèÿò ìîñò-äúãà Áèâðüîñò (Bifr?st) îïèðà â íåáåòî. Õåéìäàëóð ùå ñðåùíå Ëîêè â áèòêàòà ïðè Ðàãíàðüîê è òå âçàèìíî ùå ñå ïîãóáÿò.

Åòèìîëîãèÿòà íà èìåòî Õåéìäàëóð íå å ÿñíà. Ñúñòîè ñå îò äâå ÷àñòè — heimr („ñâÿò, äîì“) è dallr èëè dalr. Ñíîðè ãî íàðè÷à „áåëèÿ àóñ“, ⠄Ïîåìà çà Òðèìþð“ å íàðå÷åí „íàé-áåëèÿ îò àóñèòå“ â ñìèñúë „íàé-ëè÷íèÿ, íàé-äîáðèÿ“, ïîðàäè òîâà íÿêîè ñìÿòàò, ÷å âòîðàòà ñúñòàâíà äóìà ïðîèçëèçà îò àíãëîñàêñîíñêîòî ïðèëàãàòåëíî deall „ãîðä; òúðæåñòâóâàù, ëèêóâàù; èçâåñòåí, ïðî÷óò“ è ïðàâÿò èçâîäà, ÷e èìåíàòà Heimdallr è Dellingr (Äåòëèíãóð, äâåðã, áàùàòà íà Dagr, „äåí“) â ÷àñòòà ñè dall-, dell- ñà ñ åäíàêúâ êîðåí. Ñïîðåä íàñ òîâà íå âÿðíî, çàùîòî, àêî áåøå òàêà, ðîäèòåëíèÿò ïàäåæ íà Heimdallr ùåøå äà áúäå Heimdalls, à òîé å Heimdalar. Âúçìîæíî å äà ñå ñâúðæå âòîðàòà ÷àñò íà èìåòî Heimdallur ñ äóìàòà dalur, êîÿòî â ïîåçèÿòà ñå èçïîëçâà çà „ëúê“.
Яна Чанкова & Айгир Сверисон © 2012, 2013
Графична концепция